Ngày Cá Ngừ Thế Giới (World Tuna Day) được tổ chức hằng năm nhằm tôn vinh một trong những loài hải sản có giá trị kinh tế và văn hóa quan trọng nhất trên toàn cầu. Không chỉ xuất hiện trong bữa ăn của hàng triệu gia đình, cá ngừ còn giữ vai trò thiết yếu trong ngành thủy sản, thương mại quốc tế và sinh kế của nhiều cộng đồng ven biển.
Từ hàng nghìn năm trước, hoạt động đánh bắt cá ngừ đã được ghi nhận trong lịch sử của nhiều nền văn minh. Loài cá này xuất hiện trong ẩm thực của các quốc gia từ châu Á, châu Âu cho đến châu Mỹ, trở thành nguyên liệu quen thuộc trong các món ăn nổi tiếng như sushi, sashimi, salad, sandwich hay các sản phẩm đóng hộp.
Tuy nhiên, trong những thập kỷ gần đây, trữ lượng cá ngừ tự nhiên đã suy giảm đáng kể do tình trạng đánh bắt quá mức, khai thác trái phép và thiếu các biện pháp quản lý bền vững. Chính vì vậy, Ngày Cá Ngừ Thế Giới không chỉ mang ý nghĩa tôn vinh mà còn là dịp để nâng cao nhận thức cộng đồng về trách nhiệm bảo vệ nguồn lợi thủy sản.
Ngày này nhấn mạnh thông điệp mạnh mẽ về khai thác bền vững và tiêu dùng có trách nhiệm, khuyến khích người dân ưu tiên sử dụng các sản phẩm cá ngừ được chứng nhận hợp pháp, thân thiện với môi trường. Đây cũng là lời kêu gọi các quốc gia cùng chung tay bảo vệ hệ sinh thái đại dương, hướng đến mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc đến năm 2030.
Một trong những cách thiết thực để hưởng ứng ngày này là lựa chọn mua cá ngừ từ các nguồn đánh bắt bền vững, đặc biệt là phương pháp câu cần và dây câu (pole and line), hạn chế các hình thức khai thác gây ảnh hưởng tiêu cực đến hệ sinh thái biển.
Lịch sử hình thành
Lịch sử của Ngày Cá Ngừ Thế Giới gắn liền với những nỗ lực toàn cầu trong việc bảo vệ nguồn tài nguyên biển.
Vào năm 2016, vấn đề suy giảm nghiêm trọng quần thể cá ngừ trên thế giới đã được đưa ra trước United Nations. Trước thực trạng đáng báo động về tình trạng khai thác quá mức và đánh bắt bất hợp pháp, cộng đồng quốc tế nhận thấy cần có một ngày kỷ niệm mang tính toàn cầu để nâng cao nhận thức xã hội.
Đến tháng 12 năm 2016, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã chính thức thông qua nghị quyết công nhận Ngày Cá Ngừ Thế Giới, và lần đầu tiên ngày này được tổ chức vào năm 2017.
Mục tiêu cốt lõi của ngày lễ là:
- Nâng cao nhận thức về vai trò quan trọng của cá ngừ trong đời sống kinh tế và xã hội
- Cảnh báo nguy cơ suy giảm số lượng cá ngừ ngoài tự nhiên
- Thúc đẩy các chính sách bảo tồn và quản lý nghề cá hiệu quả
- Hạn chế tình trạng đánh bắt trái phép, không khai báo và không theo quy định
Việc thành lập ngày lễ này cũng gắn liền với Chương trình Nghị sự 2030 về Phát triển Bền vững của Liên Hợp Quốc, đặc biệt là mục tiêu liên quan đến bảo tồn và sử dụng bền vững đại dương, biển và nguồn tài nguyên biển.
Đây được xem là một bước tiến quan trọng trong nỗ lực toàn cầu nhằm cân bằng giữa phát triển kinh tế biển và bảo vệ môi trường sinh thái.
Một số hoạt động tại các quốc gia
Ngày Cá Ngừ Thế Giới được nhiều quốc gia hưởng ứng với các hoạt động đa dạng, từ tuyên truyền giáo dục đến các chương trình hành động thực tế.
🇯🇵 Nhật Bản
Là một trong những quốc gia tiêu thụ cá ngừ lớn nhất thế giới, Nhật Bản thường tổ chức các chương trình truyền thông về bảo tồn nguồn lợi biển, kết hợp với các sự kiện ẩm thực nhằm giới thiệu giá trị văn hóa của cá ngừ trong món sushi và sashimi truyền thống.
Các tổ chức môi trường và doanh nghiệp thủy sản cũng phối hợp tuyên truyền về việc lựa chọn cá ngừ từ nguồn khai thác bền vững.
🇺🇸 Hoa Kỳ
Tại Hoa Kỳ, các tổ chức bảo vệ môi trường biển thường tổ chức hội thảo, chiến dịch trực tuyến và các hoạt động giáo dục trong trường học nhằm nâng cao nhận thức về tình trạng đánh bắt quá mức.
Nhiều siêu thị và thương hiệu thực phẩm cũng nhân dịp này để quảng bá sản phẩm cá ngừ có chứng nhận khai thác hợp pháp.
🇵🇭 Philippines
Là quốc gia có ngành thủy sản phát triển mạnh, Philippines tổ chức các hoạt động hướng đến ngư dân và cộng đồng ven biển, nhấn mạnh phương pháp đánh bắt hợp pháp và bảo vệ nguồn lợi lâu dài.
🇻🇳 Việt Nam
Tại Việt Nam, đặc biệt ở các tỉnh ven biển như Khánh Hòa, Bình Định và Phú Yên, cá ngừ đại dương là sản phẩm kinh tế quan trọng. Ngày này thường được nhắc đến trong các chiến dịch truyền thông về bảo vệ nguồn lợi thủy sản, khuyến khích ngư dân tuân thủ quy định khai thác và bảo quản sau thu hoạch.
🌍 Hoạt động toàn cầu
Ngoài các hoạt động quốc gia, nhiều tổ chức quốc tế triển khai các chiến dịch như:
- Truyền thông mạng xã hội về bảo vệ đại dương
- Hội nghị về nghề cá bền vững
- Chương trình nghiên cứu trữ lượng cá ngừ
- Hướng dẫn người tiêu dùng nhận diện sản phẩm đạt chuẩn
Ngày Cá Ngừ Thế Giới không chỉ là một dịp kỷ niệm mà còn là lời nhắc về trách nhiệm của toàn nhân loại đối với đại dương.
